Dordtse kajak- en kanovereniging Dajaks
actueel
vereniging
toertochten
opleidingen/cursussen
tochtplanning
vaarregels en afspraken
onderkoeling
kleding en watertemperatuur
actuele watertemperatuur
getijdetabel Dordrecht
getijdetabel Moerdijk
getijdetabel Nederland
bediening Helsluis
bediening Ottersluis
bediening Spieringsluis
bediening Biesboschsluis
sluizen Nederland
neerslagradar
weer in Dordrecht
golven Hoek van Holland
waterstand rijn Duitsland
infocentrum binnenwateren
waterstand stroomopwaarts
waterbase
regels kanovervoer
techniek
foto's seizoen 2018
foto's seizoen 2017
foto's seizoen 2016
foto's seizoen 2015
foto's seizoen 2014
foto's seizoen 2013
foto's seizoen 2012
foto's seizoen 2011
foto's seizoen 2010
foto's seizoen 2009
foto's seizoen 2008
foto's seizoen 2007
foto's seizoen 2006
foto's seizoen 2005
werkzaam in de Biesbosch
kanoverhalen
filmpjes
De Biesbosch
contact
aanvragen lidcode
ledenpagina's


zoek met google



facebook icoon twitter icoon
direct response op dit artikel

Onderkoeling

Binnen Dajaks hoor ik veel over de gevaren bij het varen in de winter. Sommigen vinden het onverantwoord dat ik er bij -2 alleen op uit trek. Anderen zijn er uiterst laconiek onder. Voor mij een reden om het eens uit te zoeken. Ik wil de veiligheidsrisico analiseren om beter te weten hoe ik met de gevaren kan omgaan.

De kans om op één of andere manier ongewild te water te geraken is niet denkbeeldig. Het buitenwater in Nederland heeft een temperatuur tussen ongeveer 0° celsius 's winters en 20° celsius zomers. Onverwacht in koud water terechtkomen en een grote hoeveelheid lichaamswarmte afstaan aan het water is geen zeldzaamheid.
We spreken van hypothermie, onderkoeling, als de kerntemperatuur van het lichaam is gezakt beneden de 35 graden Celsius.

Overlevingstijden
Onderstaand schema laat zien hoe de verhouding ligt tussen de verblijfsduur van een gekleed persoon in het water in relatie tot de watertemperatuur:
0° C --> 9 minuten
5° C --> 1 uur
10° C --> 3 uur
15° C --> 5 uur
20° C --> 8 uur

(bron knrm)

Zonder kleding dalen de overlevingstijden. Door te bewegen in het water worden de tijden ook korter.

Overlevingskansen vergroten
Zoals je kunt zien nemen je overlevingskansen toe als je zo min mogelijk in het water afkoelt.
Afkoelen kun je beperken door na het te water gaan zo min mogelijk te bewegen en jezelf zo klein mogelijk te maken.
Bij koude watertemperatuur is een wetsuit onontbeerlijk. Daarmee kun je de overlevingstijden met een factor 3 verlengen. Bij 5 graden wordt de overlevingstijd verlengt van 1 uur naar 3 uur.
overlevingstijden met wetsuit:
0° C --> 15 minuten
5° C --> 3 uur
10° C --> 9 uur
15° C --> 12 uur
20° C --> 15 uur

(bron knrm)

Ik heb een zwemvest
De vermelde overlevingstijden gelden voor het liggen in water. Maar bedenk dat de meeste kanoërs een zwemvest dragen en geen reddingsvest. Een reddingsvest zorgt ervoor dat je automatisch met je gezicht naar boven drijft. Je kunt jezelf dan makkelijk in een foetes-houding houden. Dit verhoogt je overlevingskans aanzienlijk. Overlijden gebeurt meestal niet direct door de onderkoeling zelf, maar eerder door verdrinking omdat je door onderkoeling je hoofd niet meer zelf boven kunt houden. Een zwemvest vergroot alleen je drijfvermogen. Dit helpt je bij het oprichten door te eskimoteren of bij reddingstechnieken als de puntredding, de X-redding en de H-redding. In dat geval hindert het reddingsvest om weer snel uit het water te komen.

Temperaturen water
In de periode 1985-1992 komen de volgende minimum en maximum watertemperaturen in de Nieuwe Merwede ter hoogte van de Zuidhaven voor:
januari --> 0,2° C en 7,8° C
februari --> 1,8° C en 7,5° C
maart --> 4,8° C en 10,8° C
april --> 7,8° C en 15° C
mei --> 14,4° C en 18,2° C
juni --> 16° C en 21,1° C
juli --> 16,8° C en 23,6° C
augustus --> 18,8° C en 23,7° C
september --> 16,5° C en 20,8° C
oktober --> 10,2° C en 17,1° C
november --> 4,5° C en 11° C
december --> 4,2° C en 9° C

(cijfers komen van rijkswaterstaat)

Vermeldingswaardig is dat de temperaturen in de kreken en sloten nog lager kunnen uitvallen.

Veilig
Als je de watertemperaturen combineert met de overlevingstijden dan is de conclusie gerechtvaardigd dat je in de winter prima het water op kunt gaan. Met een neopreen pak aan heb je in januari en februari in de koudste perioden nog voldoende tijd om uit het water te geraken. Zaak is wel om in de echt koude perioden niet in het midden van de rivier te gaan varen zodat je in korte tijd aan de wal kunt raken. En hang voor de zekerheid een werkend fluitje aan je zwemvest. Daarmee kun je andere watergebruikers waarschuwen als je echt in gevaar zit.

Toch gevaarlijk
Het lijkt er dus op dat bij het dragen van goede kleding de kans op onderkoeling niet zo groot is. Toch is er een groot gevaar, nl als je uit het water bent gekomen. Doordat je kleding nat is. In water koelt het lichaam ongeveer 17 keer zo snel af als in windstille lucht. Met natte kleding koelt een persoon ongeveer 20 keer zo snel af als met droge kleding bij dezelfde omstandigheden. Bedenk daarbij ook dat er sprake is van wind chill. Wind chill is de relatie tussen de temperatuur, wind en de snelheid waarmee je afkoelt. De wind chill geeft aan dat als de termometer 2° C aangeeft en er een windkracht 5 staat de snelheid waarmee je afkoelt gelijk is als bij -11° C bij windstilte. En dan gaat het snel als je met natte kleren op het open water zit.
Om te voorkomen dat je door de wind chill alsnog in een gevaarlijke situatie komt, moet je goed droog verpakte kleding meenemen. Deze kleding moet je zo snel mogelijk aan doen nadat je uit het water bent gekomen. Eigenlijk zou je voor de veilgheid zelfs een extra wetsuit mee moeten nemen.
Test ook regelmatig je spullen. Kleren blijven alleen droog als je waterdichte zak echt waterdicht is of je waterdichte compartiment van je kajak geen spatwater doorlaat.

Iemand anders
Het is heel belangrijk dat als je een onderkoelde aantreft dat deskundige hulp wordt gealarmeerd en dat je al start met de opwarming van het slachtoffer. Vooral goed inpakken met bijvoorbeeld een reddingsdeken.
Als het slachtoffer nog een goed bewustzijn heeft, dan mag je het slachtoffer warme drank geven. Geen alcohol! Alcohol zorgt voor een versnelde afkoeling. Is het slachtoffer buiten bewustzijn, dan mag je geen warme dranken geven.
Is het slachtoffer nat, laat deze dan zelf droge kleding aantrekken. Kan het slachtoffer dat niet laat dan de natte kleding aan. Eventueel kun je het slachtoffer opwarmen met eigen lichaamswarmte. Maar let er wel op dat het slachtoffer niet te snel opwarmt. Een te snelle opwarming geeft veel pijn. Over het algemeen wordt 0,5° tot 1° per uur gerekend. Veel meer is pijnlijk. Warm wrijven heeft ook geen zin. Je bereikt er een tegengesteld effect mee. De bloedsomloop in de huid wordt gestimuleerd. Hierdoor is er weer meer afkoeling mogelijk.

De conclusie is dat het in de winter prachtig kanoën is. Je zult mij dan ook veel op het water zien.

Peter

Berekening wind chill

Om inzichtelijk te maken wat wind betekent in combinatie met temperatuur heb ik een programma geschreven dat de wind chill berekent bij verschillende temperaturen en windsnelheden. Helaas is er nog geen mogelijkheid om de mate van natheid in het programma op te nemen. Je kunt zelf de temperatuur en windsnelheid wijzigen

Temperatuur: °C
Windsnelheid: km/uur

Wind chill:
Afkoelfactor: W/m2
Windkracht: Beaufort

Wind chill wordt berekend volgens de methode van de Meteorological Service of Canada.